สรุป การวิเคราะห์จุดประสงค์ในการพูด (ผู้พูดรู้สึกอย่างไร) พร้อมแบบฝึกหัด

หน้าแรก
เนื้อหาวิชาการ
ภาษาไทย
สรุป การวิเคราะห์จุดประสงค์ในการพูด (ผู้พูดรู้สึกอย่างไร) พร้อมแบบฝึกหัด

17 กุมภาพันธ์ 2026
สรุปเนื้อหาภาษาไทย

ข้อสอบวิชาภาษาไทยจะมีเรื่องการวิเคราะห์จุดประสงค์ในการพูด น้อง ๆ น่าจะคุ้นเคยกับคำถามที่ว่า ผู้พูดรู้สึกอย่างไร หรือจุดประสงค์ของผู้พูดเป็นอย่างไร ซึ่งข้อความหรือสารที่เจอในข้อสอบนั้นสามารถแบ่งออกได้เป็น 3 ประเภท

โดยสารแต่ละประเภทจะสื่อสารด้วยจุดประสงค์หรือจุดมุ่งหมายที่ต่างกันออกไป น้อง ๆ คงสงสัยกันแล้วใช่ไหมว่าจุดประสงค์ของผู้พูด มีอะไรบ้าง สามารถเลื่อนลงไปดูและลองทำแบบฝึกหัดท้ายบทความได้เลยย

สนใจหัวข้อไหน ... กดอ่านเลย

จุดประสงค์ของผู้พูด

จุดประสงค์ หมายถึง ผลที่ประสงค์ให้บรรลุ ในข้อสอบมักจะให้น้อง ๆ วิเคราะห์ข้อความที่โจทย์กำหนดให้ว่า ผู้พูดต้องการสื่อสารอะไรให้ผู้ฟังทราบ ซึ่งอาจใช้คำว่า “วัตถุประสงค์” หรือ “จุดมุ่งหมาย” แทนก็ได้ โดยจุดประสงค์ที่มักจะพบในข้อสอบบ่อย ๆ มีดังนี้

ตำหนิ เป็นการติว่าบกพร่อง มักใช้กล่าวถึงความผิดพลาดที่ได้กระทำไปแล้ว
ตัวอย่าง งานที่เธอทำมายังมีจุดผิดอยู่หลายจุด ยังต้องเพิ่มความใส่ใจมากกว่านี้นะ
ตักเตือน เป็นการพูดให้รู้ว่าอย่าทำผิด
ตัวอย่าง งานที่จะส่งพรุ่งนี้ ตรวจทานให้ละเอียดอีกทีนะ อย่าให้มีข้อผิดพลาดอีก
แนะนำ / ชี้แนะ / เสนอแนะ เป็นการชี้แนวทางให้ปฏิบัติตาม
ตัวอย่าง เธอควรหมั่นทบทวนบทเรียนทุกวันเพื่อให้จำเนื้อหาได้แม่นยำ และไม่ต้องไปโหมอ่านหนังสือก่อนสอบ
ชักชวน / เชิญชวน เป็นการจูงใจ ชักนำ หรือขอให้ทำตาม
ตัวอย่าง อากาศดี ๆ แบบนี้ ฉันว่าเราไปเดินป่าด้วยกันเถอะ น่าจะสนุกนะ
ชี้แจง / อธิบาย เป็นการพูดขยายความให้เข้าใจชัดเจน
ตัวอย่าง ฉันไม่ชอบไปคอนเสิร์ตเพราะว่าฉันไม่ชอบที่ที่มีคนเยอะ เสียงดัง วุ่นวาย ทำให้ฉันรู้สึกหงุดหงิด
โน้มน้าว ชักชวนให้เห็นดีเห็นงามหรือให้โอนอ่อนตาม
ตัวอย่าง ครีมบำรุงผิวยี่ห้อนี้ดีมาก ฉันใช้แค่ 3 วันก็รู้สึกว่าผิวสว่างขึ้นและยังมีกลิ่นหอมแบบแทบไม่ต้องฉีดน้ำหอมเลย เธอน่าจะชอบนะ
สั่งสอน ชี้แจงให้เข้าใจและบอกให้ทำ
ตัวอย่าง การให้เกียรติผู้อื่นด้วยการใช้คำพูดที่สุภาพอ่อนโยนเป็นสิ่งที่ทุกคนควรกระทำ ดังนั้น ทุกครั้งที่ลูกจะไปติดต่อสื่อสารกับใครต้องพึงระวังคำพูดและให้เกียรติผู้อื่นเสมอ

เจตนาของผู้พูด

เจตนา หมายถึง ความตั้งใจ ความจงใจ ความมุ่งหมาย ซึ่งความหมายจะคล้ายคลึงกับคำว่า จุดประสงค์ เลย และข้อสอบมักจะออกคล้าย ๆ กันคือ ให้น้อง ๆ วิเคราะห์เจตนาของผู้พูด ซึ่งสามารถแบ่งได้หลัก ๆ เป็น 3 ประเภท ดังนี้

แจ้งให้ทราบ
ผู้พูดต้องการบอกกล่าวหรือแจ้งเรื่องราวบางอย่างให้ผู้ฟังทราบ โดยไม่ได้คาดหวังให้ผู้ฟังต้องตอบกลับหรือ
ปฏิบัติตามผู้พูด ถ้าการบอกกล่าวนั้นมีเนื้อหาปฏิเสธ ก็จะเจอคำปฏิเสธ เช่น ไม่ มิ หามิได้
ตัวอย่าง ทุกวันนี้ฉันแทบไม่อยากออกจากบ้าน เพราะฝุ่นเยอะมาก ยิ่งเป็นภูมิแพ้อยู่ด้วย
ถามให้ตอบ
ผู้พูดต้องการถามเรื่องราวบางอย่างให้ผู้ฟังตอบ มักจะพบคำที่แสดงถึงคำถาม เช่น หรือ หรือไม่ ใคร อะไร
ที่ไหน เมื่อไร อย่างไร กี่โมง
ตัวอย่าง ช่วงนี้สถานการณ์ฝุ่น PM 2.5 รุนแรงมาก เธอมีแมสก์สำหรับใส่ไปทำงานหรือยัง
บอกให้ทำ
ผู้พูดต้องการให้ผู้ฟังทำอะไรบางอย่างตามความต้องการ สามารถใช้วิธีที่หลากหลาย เช่น ขอร้อง เชิญชวน
บังคับ ออกคำสั่ง และบางกรณีสามารถละประธานของประโยคเพื่อเน้นถึงสิ่งที่ต้องการให้ทำ
ตัวอย่าง ขอความร่วมมือ ปิดประตูหน้าต่างให้สนิททุกครั้ง เพื่อป้องกันฝุ่นเข้ามาในสำนักงาน

รูปแบบของอารมณ์ของผู้พูด

นอกจากจุดประสงค์และเจตนาแล้ว ผู้พูดมักแสดงท่าที น้ำเสียง อารมณ์ และความรู้สึก ผ่านถ้อยคำที่ถ่ายทอดออกมา ซึ่งบางอารมณ์อาจมีความใกล้เคียงกัน น้อง ๆ จึงต้องสังเกตและจำแนกอารมณ์ของผู้พูดจากข้อความที่กำหนดให้ได้ โดยอารมณ์ที่มักพบในข้อสอบสามารถจำแนกเป็น 2 รูปแบบ ดังนี้

รูปแบบอารมณ์เชิงบวก
1) ชื่นชม เป็นการแสดงความปลาบปลื้มใจหรือชอบใจ
2) ตื่นเต้น เป็นการแสดงอาการลิงโลดเพราะดีใจหรือแปลกใจ, มีความประหม่าเพราะไม่คุ้นเคย
3) ประทับใจ เป็นการแสดงออกว่าติดอกติดใจเรื่องใดเรื่องหนึ่งหรือเรื่องนั้นฝังอยู่ในใจ
4) ปลุกเร้า เป็นการเร้าใจให้กล้าหาญหรือกระตือรือร้น, กระตุ้นให้เกิดแรงกำลัง ความขลัง และความกล้าแข็ง
5) ปลอบใจ เป็นการพูดปลอบโยนหรือทำให้ผู้ฟังมีกำลังใจ
6) มั่นใจ เป็นความรู้สึกแน่ใจ เชื่อใจ
7) พอใจ เป็นการแสดงออกว่าชอบใจกับเรื่องใดเรื่องหนึ่ง
รูปแบบอารมณ์เชิงลบ
1) ประชดประชัน เป็นการพูดเชิงกระทบกระแทกแดกดัน
2) กระแนะกระแหน เป็นการพูดกระทบหรือพูดเสียดสีผู้อื่น
3) เสียดสี เป็นการว่ากล่าวกระทบกระเทียบเหน็บแนมด้วยความอิจฉา เป็นต้น
4) ดูถูก เป็นการพูดเชิงดูหมิ่นหรือเหยียดหยามผู้อื่นที่รู้สึกว่าต่ำต้อยหรือไร้ความสามารถ
5) เหยียดหยาม เป็นการกล่าวดูหมิ่นผู้อื่น
6) ตัดพ้อ เป็นการพูดต่อว่าด้วยความน้อยใจ
7) กังวล เป็นความรู้สึกที่ห่วงใยหรือมีใจพะวงอยู่
8) ลังเล เป็นความรู้สึกที่แสดงความไม่แน่ใจ ยังตัดสินใจไม่ได้
9) อาลัยอาวรณ์ เป็นการระลึกถึงด้วยใจผูกพันไม่อยากจากกัน

ทิศทางแนวข้อสอบเรื่องการวิเคราะห์จุดประสงค์ผู้พูดใน A-Level ภาษาไทย

การวิเคราะห์จุดประสงค์และเจตนาของผู้พูดออกข้อสอบวิชา A-Level ภาษาไทย ในหัวข้อการวิเคราะห์จุดประสงค์ในการพูดทุกปี ปีละ 2-3 ข้อเลย โดยโจทย์จะให้บทความสั้น ๆ มา 2-5 บรรทัด คล้ายกับข้อสอบการอ่านแต่จะเน้นเป็นบริบทการพูดและให้เราวิเคราะห์จุดประสงค์ของผู้พูด โดยสังเกตจากคำหรือข้อความในบทความ นอกจากคำว่า “จุดประสงค์” แล้ว โจทย์อาจใช้คำอื่นในการถาม เช่น เจตนา จุดมุ่งหมาย วัตถุประสงค์ ซึ่งมีความหมายใกล้เคียงกัน ตัวอย่างคำถามเช่น

ข้อใดเป็นเจตนาของผู้พูด
ผู้พูดมีวัตถุประสงค์อย่างไร
จากข้อความข้างต้นผู้พูดมีจุดมุ่งหมายอย่างไร

ข้อสอบเรื่องการวิเคราะห์จุดประสงค์ในการพูด

อธิบายเฉลยตัวอย่างข้อสอบการวิเคราะห์จุดประสงค์ในการพูด

ตอบ ตัวเลือก 2 แนะนำ
ผู้พูดเสนอแนวทางให้ผู้ประกอบการปฏิบัติ โดยชี้ให้เห็นประโยชน์ของการใช้สื่อออนไลน์

อธิบายเฉลยตัวอย่างข้อสอบการวิเคราะห์จุดประสงค์ในการพูด

ตอบ ตัวเลือกที่ 2)

เสียดสี
ผู้พูดใช้ถ้อยคำตั้งคำถามเชิงกระทบกระเทียบ เห็นได้จากประโยคที่ว่า “เราพูดกันทุกปี แต่ปัญหากลับเพิ่มขึ้น” และ “หรือเพียงแค่พูดให้ดูดีเท่านั้น”

ข้อสอบภาษาไทยพร้อมเฉลย

พี่เชื่อว่าน้อง ๆ ที่อ่านบทความนี้ คงจะได้ความรู้เกี่ยวกับการวิเคราะห์จุดประสงค์ในการพูด (ผู้พูดรู้สึกอย่างไร) กันไปแบบจัดเต็ม ทั้งคนที่จะนำความรู้ไปใช้สำหรับสอบที่โรงเรียนหรือเตรียมสอบ A-Level ภาษาไทย อย่างไรก็ตาม นอกจากการอ่านเนื้อหาแล้ว อย่าลืมฝึกทำแบบฝึกหัดหรือข้อสอบเก่าย้อนหลังหลาย ๆ ปีด้วยน้า