สรุป ไฟฟ้ากระแส ม.5 แจกสูตร พร้อมแบบฝึกหัดและเฉลยฟรี !

หน้าแรก
เนื้อหาวิชาการ
ฟิสิกส์
สรุป ไฟฟ้ากระแส ม.5 แจกสูตร พร้อมแบบฝึกหัดและเฉลยฟรี !

5 มีนาคม 2026
สรุปเนื้อหาฟิสิกส์

ไฟฟ้ากระแส เป็นอีกหนึ่งหัวข้อที่น้อง ๆ หลายคนอาจจะยังไม่เข้าใจ ซึ่งพี่ก็ได้สรุปเนื้อหาสำคัญมาให้ในบทความนี้แล้ว ไม่ว่าจะเป็นไฟฟ้ากระแส คืออะไร, ความสัมพันธ์ระหว่างกระแสไฟฟ้ากับความต่างศักย์, พลังงานในวงจรไฟฟ้า
กระแสตรง รวมถึงหัวข้ออื่น ๆ ตัวอย่างโจทย์ ข้อสอบ และเฉลยให้ด้วย ถ้าพร้อมแล้ว ไปดูกันเลยย !

ไฟฟ้ากระแส คืออะไร ?

ไฟฟ้ากระแส คือ การไหลของประจุไฟฟ้า ผ่านตัวนำไฟฟ้าอย่างต่อเนื่อง โดยมีแรงขับเคลื่อนจากความต่างศักย์ระหว่างสองจุด

กระแสไฟฟ้าในตัวนำ

กระแสไฟฟ้าเกิดจากการมีประจุไฟฟ้าลัพธ์เคลื่อนที่ผ่านตำแหน่งใดตำแหน่งหนึ่งในช่วงเวลาหนึ่ง จึงได้มีการกำหนดว่า กระแสไฟฟ้าในตัวนำใด ๆ คือ ปริมาณประจุไฟฟ้าที่เคลื่อนที่ผ่านพื้นที่หน้าตัดของตัวนำนั้นในหนึ่งหน่วยเวลา

ตัวอย่างโจทย์กระแสไฟฟ้าในตัวนำ

ในหลอดทดลองที่มีสารละลายอิเล็กโทรไลต์ มีประจุบวกจำนวน $300 \text{ C}$ เคลื่อนที่ไปทางขวา และมีประจุลบจำนวน $-500\text{ C}$ เคลื่อนที่ไปทางซ้าย ผ่านพื้นที่หน้าตัดหนึ่งภายในเวลา $4$ วินาที จงหาขนาดของกระแสไฟฟ้าที่เกิดขึ้นในหลอดทดลองนี้

วิธีทำ
หาขนาดของกระแสไฟฟ้าที่เกิดขึ้นในหลอดทดลองนี้
$I=\frac{Q}{\Delta{t}}$

$I=\frac{\left(\left|300\right|+\left|-500\right|\right)}{4}$

$I=\frac{800}{4}$

$I=200\text{ A}$

ตอบ ขนาดของกระแสไฟฟ้าที่เกิดขึ้นในหลอดทดลองนี้มีค่าเท่ากับ $200$ แอมแปร์

กระแสไฟฟ้าในลวดตัวนำ

ในตัวนำที่เป็นโลหะ อิเล็กตรอนบางส่วนไม่ได้ถูกยึดติดกับอะตอมใดอะตอมหนึ่ง แต่จะเคลื่อนที่ได้อย่างอิสระ เรียกว่า อิเล็กตรอนอิสระ ซึ่งมีการเคลื่อนที่ 2 ลักษณะ คือ ในกรณีเมื่อลวดตัวนำไม่มีสนามไฟฟ้าและมีสนามไฟฟ้า

ตัวอย่างโจทย์กระแสไฟฟ้าในลวดตัวนำ

ลวดเงินเส้นหนึ่งมีพื้นที่หน้าตัด $2.0$ ตารางมิลลิเมตร มีกระแสไฟฟ้าไหลผ่าน $2.4$ แอมแปร์ จงหาขนาดของ
ความเร็วลอยเลื่อนของอิเล็กตรอนอิสระในลวดเงินนี้

กำหนดให้
ความหนาแน่นของอิเล็กตรอนอิสระในเงิน $n=\ 5.8\times{10}^{28}$ ต่อลูกบาศก์เมตร
ประจุของอิเล็กตรอน $e=\ 1.6\times{10}^{-19}\text{ C}$

หาขนาดของความเร็วลอยเลื่อน
$I=nev_dA$
$2.4=(5.8\times{10}^{28})(1.6\times{10}^{-19})v_d(2\times{10}^{-6})$
$v_d=\frac{2.4}{(5.8\times{10}^{28})(1.6\times{10}^{-19})(2\times{10}^{-6})}$

$v_d=0.13\times{10}^{-3}\text{ m/s}$

ตอบ ขนาดของความเร็วเลื่อนมีค่าเท่ากับ $0.13\times{10}^{-3}$ เมตรต่อวินาที

ความสัมพันธ์ระหว่างกระแสไฟฟ้ากับความต่างศักย์

กฎของโอห์ม

ถ้าอุณหภูมิของลวดตัวนำคงตัว กระแสไฟฟ้าที่ผ่านตัวนำจะแปรผันตรงกับความต่างศักย์ระหว่างปลายทั้งสองของลวดตัวนำนั้น ซึ่งเป็นไปตาม กฎของโอห์ม (Ohm’s Law)

ตัวอย่างโจทย์กฎของโอห์ม

เตารีดไฟฟ้าเครื่องหนึ่งมีความต้านทาน $44\text{ }\Omega$ ต่อเข้ากับปลั๊กไฟในบ้านซึ่งมีแรงดัน $220\text{ V}$ จะมีกระแสไฟฟ้าไหลผ่านเตารีดกี่แอมแปร์

วิธีทำ
หากระแสไฟฟ้าไหลผ่านเตารีด
$\Delta{V}=IR$
$220=I(44)$
$I=\frac{220}{44}$
$I=5\text{ A}$

ตอบ กระแสไฟฟ้าไหลผ่านเตารีด $5$ แอมแปร์

สภาพต้านทานไฟฟ้าและสภาพนำไฟฟ้า

จากการศึกษาหาความสัมพันธ์ของความต่างศักย์ไฟฟ้า $(\Delta{V})$ และกระแสไฟฟ้า $(I)$ เพื่อหาความต้านทานของลวดโลหะตามกฎของโอห์ม ทำให้ทราบว่า

ความต้านทาน $(R)$ แปรผันตรง ความยาวของลวดโลหะ $(l)$ เมื่อพื้นที่หน้าตัด $(A)$ คงที่
ความต้านทาน $(R)$ แปรผันผกผัน พื้นที่หน้าตัด $(A)$ เมื่อความยาวของลวดโลหะ $(l)$ คงที่

ตัวอย่างโจทย์สภาพต้านทานไฟฟ้าและสภาพนำไฟฟ้า

ลวดโลหะเส้นหนึ่งยาว $1.00$ เมตร มีพื้นที่หน้าตัด $0.10$ ตารางมิลลิเมตร และความต้านทาน $0.10$ โอห์ม
ลวดเส้นนี้มีสภาพต้านทานเท่าใด

วิธีทำ
หาสภาพความต้านทาน
$R=\rho\frac{l}{A}$

$\rho=\frac{RA}{l}$

$\rho=\frac{(0.1)(0.1\times{10}^{-6})}{1}$

$\rho=1.0\times{10}^{-8}\ \Omega\cdot{\text{m}}$

ตอบ ลวดโลหะเส้นนี้มีสภาพต้านทาน $1.0\times{10}^{-8}$ โอห์มเมตร

การต่อตัวต้านทาน

การต่อตัวต้านทาน คือ การเชื่อมตัวต้านทานตั้งแต่สองตัวขึ้นไปเข้าด้วยกันในวงจรไฟฟ้าระหว่างจุดร่วมสองจุด
ซึ่งวิธีการต่อตัวต้านทานจะมี 2 แบบ คือ การต่อแบบอนุกรมและการต่อแบบขนาน

ตัวอย่างโจทย์การต่อตัวต้านทาน

ตัวต้านทานสามตัวมีความต้านทาน $4$ โอห์ม $9$ โอห์ม และ $12$ โอห์ม เมื่อนำตัวต้านทานทั้งสามตัวมาต่อกันแบบอนุกรม จะมีความต้านทานสมมูลเท่าไร

วิธีทำ
หาความต้านทานสมมูล
$R_t=R_1+R_2+R_3$
$R_t=4+9+12$
$R_t=25\text{ }\Omega$

ตอบ ความต้านทานสมมูลมีค่าเท่ากับ $25$ โอห์ม

ตัวต้านทานสามตัวมีความต้านทาน $4$ โอห์ม $6$ โอห์ม และ $12$ โอห์ม เมื่อนำตัวต้านทานทั้งสามตัวมาต่อกันแบบขนาน
จะมีความต้านทานสมมูลเท่าไร

วิธีทำ
หาความต้านทานสมมูล
$\frac{1}{R_t}=\frac{1}{R_1}+\frac{1}{R_2}+\frac{1}{R_3}$

$\frac{1}{R_t}=\frac{1}{4}+\frac{1}{6}+\frac{1}{12}$

$\frac{1}{R_t}=\frac{3}{12}+\frac{2}{12}+\frac{1}{12}$

$\frac{1}{R_t}=\frac{3+2+1}{12}$

$\frac{1}{R_t}=\frac{6}{12}$

$\frac{1}{R_t}=\frac{1}{2}$

$R_t=2\text{ }\Omega$

ตอบ ความต้านทานสมมูลมีค่าเท่ากับ $2$ โอห์ม

พลังงานในวงจรไฟฟ้ากระแสตรง

พลังงานไฟฟ้าและความต่างศักย์

แรงเคลื่อนไฟฟ้า หรือ อีเอ็มเอฟ (emf) คือ พลังงานที่แหล่งกำเนิดไฟฟ้า (เช่น แบตเตอรี่) ให้แก่ประจุไฟฟ้าต่อหน่วยประจุไฟฟ้า เพื่อใช้ในการเคลื่อนที่จากขั้วลบไปยังขั้วบวกภายในแหล่งกำเนิดนั้น

ความต่างศักย์ คือ พลังงานไฟฟ้าที่ประจุไฟฟ้าถ่ายโอนให้กับส่วนประกอบต่าง ๆ ในวงจร (เช่น ตัวต้านทาน
หรือเครื่องใช้ไฟฟ้า) ต่อหนึ่งหน่วยประจุ

ตัวอย่างโจทย์พลังงานไฟฟ้าและความต่างศักย์

แบตเตอรี่อีเอ็มเอฟ $12$ โวลต์ มีความต้านทานภายใน $0.5$ โอห์ม ต่ออยู่กับตัวต้านทานที่ความต้านทาน $3.5$ โอห์ม
จงหากระแสไฟฟ้ารวมในวงจร

วิธีทำ
หากระแสไฟฟ้ารวมในวงจร
$I=\frac{\varepsilon}{R+r}$
$I=\frac{12}{3.5+0.5}$
$I=\frac{12}{4}$
$I=3\text{ A}$

ตอบ กระแสไฟฟ้ารวมในวงจรเท่ากับ $3$ แอมแปร์

พลังงานไฟฟ้าและกำลังไฟฟ้าของเครื่องใช้ไฟฟ้ากระแสตรง

กำลังไฟฟ้า คือ งานที่ประจุไฟฟ้าทำได้ในหนึ่งหน่วยเวลา หรือ พลังงานไฟฟ้าของประจุไฟฟ้าที่ถ่ายโอนไปยังส่วนต่าง ๆ ของวงจรในหนึ่งหน่วยเวลา

ตัวอย่างโจทย์พลังงานไฟฟ้าและกำลังไฟฟ้าของเครื่องใช้ไฟฟ้ากระแสตรง

พัดลมพกพาขนาดเล็กใช้แรงดันไฟฟ้า $9\text{ V}$ มีค่าความต้านทานภายในวงจร $18\text{ }\Omega$ พัดลมตัวนี้จะใช้กำลังไฟฟ้าเท่าใด

วิธีทำ
หากำลังไฟฟ้า
$P=\frac{\Delta{V}^{2}}{R}$

$P=\frac{\left(9\right)^2}{18}$

$P=\frac{81}{18}$

$P=4.5\text{ W}$

ตอบ พัดลมตัวนี้จะใช้กำลังไฟฟ้า $4.5$ วัตต์

แบตเตอรี่และวงจรไฟฟ้ากระแสตรงเบื้องต้น

การต่อแบตเตอรี่

การนำแบตเตอรี่หลายก้อนมาต่อกันสามารถทำได้ 2 รูปแบบคือ แบบอนุกรมและแบบขนาน

ตัวอย่างโจทย์การต่อแบตเตอรี่

นำแบตเตอรี่ขนาด $2.4$ โวลต์ ความต้านทานภายใน $0.2$ โอห์ม จำนวน $3$ ก้อนมาต่อแบบอนุกรมเพื่อเป็นแหล่งกำเนิดไฟฟ้าให้กับเครื่องใช้ไฟฟ้า จงหาอีเอ็มเอฟสมมูลและความต้านทานภายในสมมูลของแบตเตอรี่ที่ต่อแบบอนุกรม
และแบบขนาน

วิธีทำ
หาอีเอ็มเอฟสมมูลที่ต่อแบบอนุกรม
$\varepsilon_t=\varepsilon_1+\varepsilon_2+\varepsilon_3$
$\varepsilon_t=2.4+2.4+2.4$
$\varepsilon_t=7.2\text{ V}$

หาความต้านทานภายในสมมูลที่ต่อแบบอนุกรม
$r_t=r_1+r_2+r_3$
$r_t=0.2+0.2+0.2$
$r_t=0.6\text{ }\Omega$

ตอบ อีเอ็มเอฟสมมูลที่ต่อแบบอนุกรมมีค่าเท่ากับ $7.2$ โวลต์ และความต้านทานภายในสมมูลที่ต่อแบบอนุกรมมีค่าเท่ากับ $0.6$ โอห์ม

หาอีเอ็มเอฟสมมูลที่ต่อแบบขนาน
$\varepsilon_t=\varepsilon_1=\varepsilon_2=\varepsilon_3$
$\varepsilon_t=2.4\text{ V}$

หาความต้านทานภายในสมมูลที่ต่อแบบขนาน
$\frac{1}{r_t}=\frac{1}{r_1}+\frac{1}{r_2}+\frac{1}{r_3}$
$\frac{1}{r_t}=\frac{1}{0.2}+\frac{1}{0.2}+\frac{1}{0.2}$
$\frac{1}{r_t}=\frac{3}{0.2}$
$r_t=\frac{0.2}{3}=0.067\text{ }\Omega$

ตอบ อีเอ็มเอฟสมมูลที่ต่อแบบขนานมีค่าเท่ากับ $2.4$ โวลต์ และความต้านทานภายในสมมูลที่ต่อแบบขนานมีค่าเท่ากับ $0.067$ โอห์ม

การวิเคราะห์วงจรไฟฟ้ากระแสตรง

ตัวอย่างโจทย์การวิเคราะห์วงจรไฟฟ้ากระแสตรง

จงหากระแสไฟฟ้าที่ผ่านตัวต้านทาน $R_b$ ดังรูป

วิธีทำ
หา $R_{bc}$
$\frac{1}{R_t}=\frac{1}{R_1}+\frac{1}{R_2}$
$\frac{1}{R_{bc}}=\frac{1}{6}+\frac{1}{12}$
$\frac{1}{R_{bc}}=\frac{2}{12}+\frac{1}{12}$
$\frac{1}{R_{bc}}=\frac{3}{12}$
$\frac{1}{R_{bc}}=\frac{1}{4}$
$R_{bc}=4\text{ }\Omega$

หาความต้านทานภายนอกสมมูล
$R=R_a+R_{bc}$
$R=4+4$
$R=8\text{ }\Omega$

หาอีเอ็มเอฟสมมูล
$\varepsilon=\varepsilon_1+\varepsilon_2$
$\varepsilon=5+5$
$\varepsilon=10\text{ V}$

หาความต้านทานภายในสมมูล
$r=r_1+r_2$
$r=1+1$
$r=2\text{ }\Omega$

หากระแสไฟฟ้ารวมในวงจร
$I=\frac{\varepsilon}{R+r}$
$I=\frac{10}{8+2}$
$I=\frac{10}{10}$
$I=1\text{ A}$

หากระแสไฟฟ้าที่ไหลผ่าน $R_b$
เนื่องจาก ความต่างศักย์ที่ตกคร่อมระหว่างปลายความต้านทาน $R_b$ และ $R_C$ มีค่าเท่ากัน จะได้ว่า
$V_b=V_c$
$I_bR_b=I_CR_C$
เนื่องจาก $I=I_b+I_C=1$
$I_b(6)=(1-I_b)(12)$
$I_b=2-{2I}_b$
${3I}_b=2$
$I_b=\frac{2}{3}\text{ A}$

ตอบ กระแสไฟฟ้าที่ผ่านตัวต้านทาน $R_b$ มีค่าเท่ากับ $\frac{2}{3}$ แอมแปร์

สูตรไฟฟ้ากระแส

ติว A-Level ฟิสิกส์กับ SmartMathPro

สำหรับสนามสอบ A-Level ก็จะเป็นอีกสนามที่มีความสำคัญมากเพราะสามารถใช้ยื่นคะแนนได้หลายคณะและเป็นวิชาที่ต้องอาศัยการเตรียมตัวค่อนข้างนาน สำหรับใครที่กลัวเตรียมตัวไม่ทันอยากจะประหยัดเวลาในการเตรียมสอบ

พี่ขอแนะนำตัวช่วยอย่าง คอร์สเตรียมสอบมหาลัยฯ ของ SmartMathPro เลยย มีให้เลือกมากมายทั้งสนาม TGAT / TPAT หรือ A-Level และสอนโดยติวเตอร์ที่มีความเชี่ยวชาญในแต่ละวิชาด้วย

โดยในแต่ละคอร์สจะสอนปูพื้นฐานแบบละเอียด อิงตาม Test Blueprint ปีล่าสุด (ใครที่พื้นฐานไม่แน่นก็สามารถเรียนได้) พร้อมพาตะลุยโจทย์แบบไต่ระดับ ตั้งแต่โจทย์ซ้อมมือไปจนถึงข้อสอบเก่าหรือโจทย์ที่ใกล้เคียงกับข้อสอบจริง แถมยังแจกเทคนิคในการทำข้อสอบที่จะช่วยให้น้อง ๆ ทำข้อสอบได้เร็วขึ้นและช่วยเพิ่มโอกาสในการอัปคะแนนให้อีกด้วย สำหรับน้อง ๆ คนไหนที่สมัครตอนนี้ รับฟรี Unseen Mock Test ชุดพิเศษ และสิทธิพิเศษต่าง ๆ ประจำเดือน ถ้าใครสนใจ คลิก เข้ามาดูรายละเอียดแต่ละคอร์สได้เลยยย

ข้อสอบไฟฟ้ากระแส พร้อมเฉลย

1. ลวดโลหะชนิดหนึ่ง มีความต้านทานต่อความยาวเท่ากับ $0.50$ โอห์มต่อเมตร นำลวดชนิดนี้จำนวน $2$ เส้น ที่ยาวเส้นละ $50$ เซนติเมตร มาต่อเข้ากับตัวต้านทานขนาด $1.8$ โอห์ม และแบตเตอรี่ขนาด $1.5$ โวลต์ ที่มีความต้านทานภายใน
$0.20$ โอห์ม ดังภาพ

อิเล็กตรอนที่ผ่านพื้นที่หน้าตัดของตัวต้านทาน $1.8$ โอห์ม ในเวลา $1.6$ วินาที มีจำนวนกี่อิเล็กตรอนเท่าใด
กำหนดให้ อิเล็กตรอนมีขนาดประจุ $e=1.6\times{10}^{-19}\text{ C}$

$5.0\times{10}^{18}$
$6.0\times{10}^{18}$
$7.0\times{10}^{18}$
$7.5\times{10}^{18}$
$9.5\times{10}^{18}$

เฉลยโจทย์ไฟฟ้ากระแส ข้อที่ 1

ตอบ 2. $6.0\times{10}^{18}$

วิธีทำ
หาความต้านทานภายนอกรวมทั้งวงจร
ความต้านทานของลวดโลหะ 1 เส้น $=0.5\times0.5=0.25\text{ }\Omega$
จึงได้ว่า
$R_t=R_1+R_2+R$
$R_t=0.25+0.25+1.8$
$R_t=2.3\text{ }\Omega$

หากระแสไฟฟ้าไหลในวงจร
$I=\frac{\varepsilon}{R+r}$
$I=\frac{1.5}{2.3+0.2}$
$I=\frac{1.5}{2.5}$
$I=0.6\text{ A}$
หาจำนวนอิเล็กตรอน
$I=\frac{Q}{\Delta{t}}$
$I=\frac{Ne}{\Delta{t}}$

$0.6=\frac{N(1.6\times{10}^{-19})}{1.6}$

$N=6\times{10}^{18}$ ตัว

2. ตัวต้านทาน $R_1$ ขนาด $200$ โอห์ม $R_2$ ขนาด $200$ โอห์ม และ $R_3$ ขนาด $300$ โอห์ม ต่อดังภาพ

เมื่อต่อปลายทั้งสองข้างของส่วนของวงจรนี้กับถ่านไฟฉาย พบว่ากำลังไฟฟ้าของตัวต้านทาน $R_1$ , $R_2$ และ $R_3$
มีค่า $P_1$ , $P_2$ และ $P_3$ ตามลำดับ

คำถาม จงเรียงลำดับค่ากำลังไฟฟ้าจากมากไปน้อย

$P_1>P_2=P_3$
$P_1>P_3>P_2$
$P_1>P_2>P_3$
$P_2>P_1>P_3$
$P_3>P_1>P_2$

เฉลยโจทย์ไฟฟ้ากระแส ข้อที่ 2

ตอบ 3. $P_1>P_2>P_3$

วิธีทำ
หากระแสไฟฟ้าที่ผ่านตัวต้านทานแต่ละตัว
กำหนดให้กระแสที่เข้าวงจรคือ $I$
จะได้ว่ากระแสไฟฟ้าที่ผ่านตัวต้านทาน $R_1$ คือ $I$
สำหรับตัวต้านทาน $R_2$ และ $R_3$ กระแสที่ไหลผ่านจะมีค่า ดังนี้
$V_{R_2}=V_{R_3}$
$I_2R_2=I_3R_3$
$I_2={\frac{R_3}{R_2}I}_3$
$I_2={\frac{300}{200}I}_3$
$I_2={\frac{3}{2}I}_3$

เนื่องจาก $I=I_2+I_3$ จะได้ว่า
$I=\left({\frac{3}{2}I}_3\right)+I_3$
$I={\frac{3}{2}I}_3+{\frac{2}{2}I}_3$
$I={\frac{5}{2}I}_3$
$I_3=\frac{2}{5}I=0.4I$
จาก $I_2={\frac{3}{2}I}_3$ จะได้ว่า
$I_2=\frac{3}{2}\left(0.4I\right)$
$I_2=0.6I$

หากำลังไฟฟ้าแต่ละตัว
$P_1=I^2R_1=200I^2$
$P_2={I_2}^2R_2=\left(0.6I\right)^2200=72I^2$
$P_3={I_3}^2R_3=\left(0.4I\right)^2300=48I^2$
จึงได้ว่า $P_1>P_2>P_3$

ดูคลิปติว A-Level ฟิสิกส์

ดูคลิปติววิชาอื่น ๆ ได้ทาง Youtube : SmartMathPro

เป็นอย่างไรกันบ้างกับสรุปเนื้อหาไฟฟ้ากระแส และข้อสอบพร้อมเฉลยที่พี่เอามาฝาก หวังว่าจะช่วยให้น้อง ๆ ที่กำลังเตรียมตัวสอบทุกคนแม่นในเนื้อหาเรื่องนี้มากขึ้นน้าา